Verwoeste Stad Veerkrachtige Mens 

01 Ginastera 1 (O vos omnes)
02 Lassus I (Parce mihi / Peccavi)
03 Lassus II (Taedet animam meam / Indica mihi / Numquid)
04 Ginastera 2 (Ego vir videns)
05 Lassus III (Manus tuae / Non ne sicut)
06 Lassus IX (Quare de vulva / Dimitte me)
07 Lassus VII (Spiritus meus / Libera me / Si sustinuero)
08 Lassus VIII (Pelli meae / Quare / Scio enim)
09 Ginastera 3 (Recordare) 

Hoe ontstaat een concert? Het begon allemaal met de muziek. De prachtige Sacrae lectiones novem ex propheta Hiob uit 1566 van Orlandus Lassus waren een wens van de dirigent. De Lamentaciones de Jeremiae Propheta uit 1946 van de Argentijnse componist Alberto Ginastera, al eerder op het programma, vormen daarop een mooie aanvulling. De teksten van Lassus beschrijven Job, in wiens leven buiten zijn schuld alles fout gaat en die toch blijft vertrouwen. De teksten van de Lamentaties van Ginastera beschrijven de ellende van de verwoesting van het bijbelse Jeruzalem. Rotterdam overkwam hetzelfde. Op 14 mei 1940 werd de stad zonder waarschuwing gebombardeerd, onschuldige Rotterdammers werden zwaar getroffen. Zoals Job in de Lectiones sacrae hoop blijft houden hebben veel Rotterdammers de machteloosheid en onrechtvaardigheid gevoeld van het lijden door het bombardement en toch de veerkracht getoond om door te gaan. De tekst in de Lamentaties ‘Kijk hoe ellendig ik eraan toe ben. Mijn volk is verbijsterd, de vijand is zo machtig’ had ook in 1940 geschreven kunnen zijn. Daarom besloten we getuigenverslagen van dat bombardement te zoeken en voor te laten dragen. En zoals Jeruzalem geen Rotterdam is, is 1940 geen 2012. Aan studenten van de Willem de Kooning Academie stelden we daarom de vraag om op basis van de muziek en de geschiedenis van het bombardement visualisaties te maken bij de muziek. Die visualisaties ziet u vanavond, van computeranimaties tot het leven van Joop, die zo zijn eigen tegenslagen kent. 

Het is geen toeval dat deze productie vandaag en in deze Paradijskerk wordt uitgevoerd. Het is op een paar dagen na 72 jaar geleden en deze kerk staat op een steenworp afstand van het gebied dat door het bombardement en de brand werd verwoest. 

Over de muziek
Het is uitzonderlijk dat een componist de complete negen lezingen uit de metten voor het officie van de overledenen op muziek gezet heeft. Lassus deed het twee keer. We zingen de eerste, meest uitgebreide versie uit 1566 en kozen daaruit de lezingen uit de eerste en derde nocturne (de delen 1 tot en met 3 en 7 tot en met 9). De muziek is tamelijk onbekend, na de oorspronkelijke uitgave in de 16e eeuw duurde het tot de tweede helft van de 20e eeuw voor het opnieuw werd uitgegeven. 

Alle renaissancemiddelen die Lassus ter beschikking stonden gebruikt hij om de betekenis van de tekst hoorbaar čn zichtbaar te maken. Hij schrijft snelle noten (mijn dagen zijn kort), vreemde sprongen (ik walg van mijn leven), lage liggingen (de dood, het graf), de herhaling (ik blijf hopen) en dwarse ritmes (alle handen vechten tegen mij, hij heeft mij geslagen). Sommige middelen zijn vooral te zien: veel mollen bij negatieve woorden (zonde, stof, duisternis) kruisen bij scherpe en vreemde woorden (de laatste dag, de ander). En het meest indrukwekkend: de muziek bij de tekst waarmee het laatste deel (IX) eindigt (het land van ellende en duisternis, waar de schaduw van de dood en geen enkele orde, maar de eeuwige verschrikking woont) is in het handschrift helemaal in zwarte noten geschreven; de absolute duisternis.  

Alberto Ginastera schreef in 1946 de uiterst expressieve driedelige cyclus Lamentaciones de Jeremia Propheta. Het eerste deel, O vos omnes begint en eindigt pijnlijk verwijtend, bijtend agressief. Het tweede deel, Ego vir videns, is als een traditioneel middendeel, langzaam, duister, somber, droevig. Het derde deel, Recordare Domine, begint als een fuga, versnelt en eindigt stralend en stilstaand als de verlossing. 

Declamaties door Janneke van Jeveren en Maarten Pieterse
Maarten en Janneke organiseren al meer dan 10 jaar korte muziek­projecten rond verschillende thema’s. Maakt-mooi-mogelijk is het motto van de Stichting Rosette van waaruit zij dat doen. Mooie muziek maken met mooie mensen. Het Alexander Kamer­koor vroeg hun aan dit project mee te doen. Zij vinden het een eer om, dit keer als sprekers, een bijdrage aan dit indrukwekkende thema te kunnen geven. 

Visualisaties door studenten Willem de Kooning Academie.
Eind 2011 benaderde het Alexander Kamerkoor de audio-visuele afdeling van de Willem de Kooning Academie met de vraag of de muziek van Lassus en Ginastera op het concert op 10 mei visueel zou kunnen worden ondersteund. Docent Koert Davidse reageerde enthousiast en zag mogelijkheden dit project te integreren in de opleiding. Tien van zijn studenten voor het vak audio-visueel ontwerpen (Ivan Gonzalez, Jelle ’t Hart, Sjors Geraerts, Evie Hoonings, Bart Kalkman, John Lanser, Matyas, Tim van Helsdingen, Paul van Rijckenvorsel en Dana Verbaan) verdiepten zich in de muziek en het bombardement op Rotterdam en werkten met veel enthousiasme gedurende vier maanden aan een visuele hedendaagse vertaling.